Kapusta- właściwości zdrowotne

 KAPUSTA

Jest jednym z najbardziej wartościowych składników naszego jadłospisu, posiada wiele właściwości leczniczych.

W kapuście znajduje się przede wszystkim duża ilość witaminy C,  witaminy z grupy B, PP, K oraz wiele soli mineralnych, wapń, magnez, potas, fosfor, beta-karoten, kwas foliowy oraz jod. Sok z kapusty jest bogaty w cukier, białko oraz wapń. Dzięki dużej zawartości potasu ma silne działanie odwadniające.  Liście kapusty zawierają dużo błonnika, który pobudza ruchy robaczkowe jelit.  

Sok ze świeżych liści kapusty stosuje się w owrzodzeniach żołądka, dwunastnicy i jelit, w niedokrwistości, chorobach wątroby i pęcherzyka żółciowego. Regularne spożywanie soku z kapusty powoduje oczyszczenie organizmu, pobudza trawienie oraz polepsza pracę jelit. Kapusta spożywana na surowo odtruwa żołądek i górą część okrężnicy. Pobudza układ odpornościowy, zabija wirusy i bakterie. Działa przeciwnowotworowo.

Okłady z liści kapusty łagodzą stany zapalne  stawów, bóle reumatyczne, nerwobóle, są pomocne w owrzodzeniach i żylakach nóg, egzemach, łuszczycy i odmrożeniach.

Przymoczki nasączone sokiem ze świeżych liści leczą trądzik, wypryski skórne i liszaje.

Kiszona kapusta ma wiele zastosowań w dietetyce oraz wspomagająco w wielu dolegliwościach. Kapusta zawiera skrobię oraz cukry, które podczas kiszenia zamieniają się w konserwujący kwas mlekowy, dzięki czemu kiszona kapusta ma kwaskowaty smak.

Zawiera bardzo duże ilości witaminy C. Jest niezastąpiona podczas kuracji wyszczuplającej, wspomaga pracę żołądka i jelit, pobudza przemianę materii, oczyszcza krew.

Sok z kiszonej kapusty reguluje procesy trawienne, stymuluje rozwój bakterii w jelitach, zwiększa odporność organizmu.

 

Coś dla ciała :

Krem ze świeżym sokiem z kapusty- ujędrniający i oczyszczający:

5 g pszczelego wosku

20 g lanoliny

50 g olejku z awokado lub jojoby

40 g soku ze świeżej kapusty

½ naturalnego miodu

5 kropli olejku z melisy

Wosk i lanolinę umieścić w misce i podgrzewać w kąpieli wodnej do rozpuszczenia składników. Dodać olejek z awokado i podgrzać do temp 60°C.

Sok z kapusty podgrzać i rozpuścić w nim miód, przelać do naczynia z masą, całość mieszać kilka minut aż masa ostygnie. Wlać olejek z melisy.  Krem przechowywać w lodówce do ok. 3 tygodni.  

 

Czosnek-uprawa

 

Czosnek ( Allium sativum) 

jest byliną cebulową, należy do roślin z rodziny liliowatych.  Jest jednym z najbardziej wartościowych warzyw. Więcej o wartościach zdrowotnych czosnku ...

Czosnek preferuje ciepłe stanowisko, wiosną okryte folią lub włókniną. Gleba powinna być żyzna, ciepła, gliniasta lub piaszczysta, bogata w wapń, o odczynie neutralnym pH 6,5-7. Glebę kwaśną należy wcześniej zwapnować. Jesienią wprowadza się nawozy kompostowe lub organiczne.

Sadząc czosnek główkę rozłamuje się na części i każdy ząbek wkłada do ziemi na głębokość 5 cm, ostrą stroną do góry.  Sadzimy czosnki jesienią , przykrywając je warstwą ziemi 2 razy grubszą od ich średnicy.

Uprawa współrzędna

Czosnek dobrze rośnie z wieloma roślinami ,dzięki olejkom eterycznym i intensywnemu zapachowi odstrasza szereg szkodników i zapobiega chorobom grzybowym.

 z truskawkami - ogranicza występowanie szarej pleśni oraz roztocza truskawkowego

z marchwią i pietruszką -  zapach czosnku odstrasza połyśnicę marchwiankę, natomiast marchew chroni czosnek przed śmietką cebulanką

z pomidorem i ogórkiem – zapobiega chorobom wywołanym przez grzyby, odstrasza mszyce i inne szkodniki.

Nie zaleca się sadzić czosnku w towarzystwie warzyw strączkowych oraz kapustnych.

Choroby i szkodniki

Groźne są larwy śmietki cebulanki, nornice, krety.

Czosnek może być również atakowany przez rdzę, fuzaryjną zgniliznę cebul i fuzariozę.  Roślinom uprawianym w szklarniach zagrażają mszyce.  Więcej o  zwalczaniu szkodników przeczytasz tutaj.

Morwa

 

MORWA (Morus)

Morwa występuje w kilkunastu gatunkach, w Polsce uprawiana jest głównie morwa biała i czarna, a także rzadziej spotykana morwa Górska i morwa czerwona. Owoce morwy są bogate w cukry, często wykorzystywane są do wyrobu soków, dżemów, konfitur, a także wina. Mają działanie przeciwmiażdżycowe i obniżające poziom cukru we krwi. Sprzyjają odchudzaniu.

Morwa biała (Morus alba)

 to duży kulisty krzew lub drzewo, dorastające do 20 m wysokości. Kwiaty morwy są niepozorne, męskie i żeńskie, tworzące oddzielne, zielonkawe kwiatostany, rozwijają się jednocześnie z liśćmi. Owoce mają słodki, lekko mdły smak, przypominają z wyglądu jeżyny. Mają 2 cm długości i dojrzewają nierównomiernie od lipca do sierpnia spadając na ziemię.  Kolor dojrzałych owoców morwy białej zależy od ilości zawartych w niej antocyjanów. Owoce początkowo mają kolor biały, później zmieniają barwę na jasnoczerwoną, w pełni dojrzałe zaś są fioletowo-czarne.

 Morwa biała dobrze znosi przycinanie i może być wykorzystywana jako żywopłot lub szpaler.  Jest odporna na zanieczyszczenia, ma silny system korzeniowy.

Morwa odmiany Pendula ma silnie zwisające gałęzie, nieregularną, parasolowatą koronę.

Morwa czarna (Morus nigra)

to ładne, często pochyłe drzewko z ciemnozielonymi, sercowatymi liśćmi, które jesienią zmieniają barwę na złotą. Ma grubsze liście i bardziej smaczne owoce niż morwa biała. Owoce są czarne, i nieco większe, osadzone na krótkich szypułkach. W Polsce gatunek ten może przemarzać.

UPRAWA 

Morwy lubią stanowiska ciepłe i słoneczne, dobrze rosną na lekkiej glebie z dużą zawartością próchnicy i wapnia. Dobrym stanowiskiem są miejsca przy ścianach od strony południowej. Morwy są samopylne.

Dawniej morwy uprawiano ze względu na liście stanowiące pokarm gąsienic jedwabnika.

Owoce morwy są ulubionym przysmakiem ptaków.

CHOROBY

Zamieranie gałęzi (rak)- spowodowane zakażeniem ran po cięciu lub uszkodzeniu przez wiatr.

 

 Szpinak to łatwe i wdzięczne w uprawie warzywo. A wypieki z zielonymi listkami szpinaku z własnego ogródka smakują niepowtarzalnie, są zdrowe  i ze względu na dużą zawartość magnezu polecane osobom znerwicowanym i zabieganym.

Paszteciki ze szpinakiem i fetą

SKŁADNIKI:

0,5 kg mąki

1 szkl. mleka

3 jaja

12 dag cukru ( 1/2 szkl)

100 g masła

50 g świeżych drożdży.

szczypta soli

drożdże pokruszyć i wymieszać z 1 łyżeczką cukru, zalać ok 0,5 szkl. dobrze ciepłego mleka, wymieszać i zostawić do wyrośnięcia. Kiedy rozczyn wyrośnie dodać go do mąki , wlać jaja roztarte z solą a następnie ubite z cukrem, roztopione masło, resztę mleka. Wyrobić ciasto i zostawić do wyrośnięcia.

FARSZ:

1 paczka mrożonego szpinaku 

1/2 opakowania serka feta

sól, pieprz

Szpinak rozmrozić, gotować na małym ogniu do całkowitego odparowania wody cały czas mieszając , dodać rozkruszoną fetę, doprawić do smaku.

Partię ciasta drożdżowego wyjąć na stolnicę i rozwałkować na prostokąt. Kroić w szerokie pasy, następnie w kwadraty i każdy kwadrat przekoić na dwa trójkąty. Smarować szpinakiem i zwijać w wałeczki kształtując rogaliki. Posmarować rozmąconym jajkiem, chwilę zostawić na blaszce, by podrosły i piec ok 20-30 min w temp 200 st C  

Pigwowiec i pigwa

 Te coraz bardziej popularne u nas rośliny są bardzo często ze sobą mylone. Pigwa jest drzewem natomiast pigwowiec –krzewem. Należą do tej samej rodziny różowatych (Rosaceae).

 

Pigwowiec (Chaenomeles)

Najbardziej popularne są trzy odmiany pigwowca: chiński, japoński oraz pośredni.

 Pigwowce osiągają od 0,4 do 2 m wysokości. Ich liście są gładkie, błyszczące, kwiaty bywają pomarańczowe ,czerwone, różowe lub białe. Kwitnie w kwietniu i maju. Ma rozłożyste pędy.

Owoce pigwowca są nieduże ,długości 4-7 cm, w smaku bardzo kwaśne i twarde, o intensywnym aromacie. Nie nadają się do bezpośredniego spożycia, ale wykorzystuje się je do sporządzania konfitur i nalewek.

Znakomitym  dodatkiem do herbaty jest syrop z owoców pigwowca.  Wystarczy drobno pokroić owoce, włożyć do słoika i zasypać obficie cukrem. Już na drugi dzień puszczą dużo pysznego soku bogatego w witaminy, który możemy dodać do herbaty zamiast cytryny. Dzięki zawartości witaminy C i składników mineralnych pigwowiec ma wiele właściwości zdrowotnych.

Uprawa pigwowca

Najlepszym stanowiskiem do uprawy pigwowców są miejsca słoneczne i ciepłe, ewentualnie lekki półcień.  Są krzewami mrozoodpornymi i dobrze znoszą zanieczyszczenia atmosferyczne.

Pigwowiec preferuje glebę suchą i bogatą w wapń, nie ma zbyt wielu wymagań, dobrze znosi nawet suszę.

Rozmnażanie pigwowca

Pigwowca można rozmnażać z półzdrewniałych sadzonek pobranych z tegorocznych odrostów. Sadzonki pobieramy, kiedy odrosty są jeszcze świeże i zielone, ale u nasady zaczynają brązowieć. Można też rozmnażać krzewy poprzez odkłady pionowe łodyg rośliny matecznej, zwane też kopczykowaniem. Sadzonki pozyskane w taki sposób zachowują wszystkie cechy rośliny, z której zostały pobrane. Kopczykowanie polega na obsypaniu ziemią nasady rośliny, która ma młode pędy. W kopcu należy utrzymywać stałą wilgotność.  Wiosną następnego roku kopce można odkryć, a nowe ukorzenione łodygi odciąć i przesadzić w nowe miejsce.  

Pigwowiec może być też rośliną prowadzoną w formie żywopłotu.

 

Pigwa pospolita (Cydonia Oblonga)

Pochodzi z Iranu, w Polsce może przemarzać. Osiąga do 4 m wysokości. Liście są ciemnozielone, bez połysku, na spodniej stronie gęsto owłosione. Kwiaty w kolorze białym lub białoróżowym, o średnicy ok. 3-5 cm.  Rozkwitają na początku maja.

Owoce pigwy o gruszkowatym kształcie są twarde i cierpkie, o dużej zawartości pektyn, dzięki temu wykorzystuje się je jako dodatek do różnych przetworów, marmolad i galaretek.

Uprawa pigwy

Pigwa wymaga zacisznego stanowiska i dość dużo ciepła. Jest rośliną samopylną, rośnie również z własnym systemem korzeniowym ( bez podkładki). Dzięki temu możemy oddzielić od niej silne odrosty korzeniowe i potraktować jako odrębne rośliny.  Pigwę można sadzić w pobliżu wody. Po posadzeniu należy ściółkować ziemię wokół drzewka, dopóki się nie rozrośnie.

Owoce należy pozostawić na drzewie do późnej jesieni. Przechowywać je w chłodnej, zabezpieczonej przed mrozem piwnicy lub szopie.

Szpinak - uprawa

 

Szpinak 

jest popularnym warzywem liściastym, o specyficznym smaku, jest wyśmienity zarówno gotowany jak i surowy. Świeże zielone listki są składnikiem wielu wykwintnych dań. Ze szpinaku można przyrządzić pyszne sałatki, koktajle, można dodawać go do farszu do pierogów, do ciast, zabarwiać ciasta, naleśniki i inne dania. Należy do najzdrowszych warzyw, jest polecany szczególnie dzieciom.

 

Przygotowanie gleby

Gleba pod wysiew szpinaku powinna być żyzna, głęboko spulchniona, zasobna w wodę, bogata w potas i fosfor, co bardzo sprzyja rozwojowi młodych roślin.

 

Uprawa

Szpinak jest rośliną długiego dnia, co znaczy, że lubi wybijać w pędy kwiatostanowe, szczególnie latem, gdy dni są długie, natomiast wczesną wiosną, jesienią i zimą rośnie bardziej równomiernie. 

Lubi słoneczne i widne stanowisko .

Rozróżnia się trzy terminy siewu szpinaku: wiosenny (w marcu), jesienny ( w sierpniu) i zimowy ( od początku do połowy września).  Wiosenny – zbierany jest na przełomie maja i czerwca, jesienny- od końca września do grudnia, zimowy – na przełomie kwietnia i maja.

Szpinak wysiewa się w rzędach o głębokości ok. 1-2 cm, w odstępach 20 cm.  Siewki przerywa się zostawiając rośliny w odstępach co 15 cm.  Umożliwi im to odpowiedni wzrost i zapobiegnie zbytniej utracie wilgoci.

Przy uprawie zimowej, od jesieni szpinak należy okryć włókniną lub niskim tunelem foliowym aby uniknąć przemarzania roślin.

Po szpinaku najlepiej uprawiać warzywa ciepłolubne - pomidory, paprykę, ogórki lub warzywa kapustne na jesienny zbiór.

Jako poplon szpinak wysiewamy po grochu, bobie, wczesnych warzywach kapustnych, wczesnej marchwi.

Szpinak najlepiej rośnie w drugim roku po oborniku, natomiast dobrze znosi wapnowanie, można glebę wapnować bezpośrednio przed siewem.

Z rośliny pozyskuje się młode zielone listki, które są najsmaczniejsze i najbardziej odżywcze. Aby pobudzić wzrost szpinaku regularnie przycinamy młode listki.  Im dłużej przetrzymany będzie szpinak na grządce, tym listki staną się bardziej twarde i mniej smaczne. Ważne też, by zbierać szpinak przed okresem kwitnienia.

Szpinak letni zbiera się odłamując od roślinki zewnętrzne młode listki. Za jednym razem można zebrać połowę liści. Latem, gdy szpinak szybko rośnie, można zbierać liście kilkakrotnie w ciągu miesiąca, dopóki nie zgorzknieją podczas kwitnienia. Można też odciąć całą rozetę u nasady liści i pozostawić w glebie korzenie, żeby odbiły z nich nowe pędy.  Podczas jesiennych zbiorów wycina się mniej liści niż latem.  

Szpinak Nowozelandzki (trętwian)

Należy do rodziny pryszczyrnicowatych i może zastąpić zwyczajny szpinak w okresie letnim. Ma grubsze, bardziej mięsiste liście, osadzone na płożących, rozgałęzionych łodygach dłg 1 m, które mogą być zbierane nieprzerwanie od czerwca do września.

Szpinak nowozelandzki sadzi się w rozstawie 60x40 cm ( na 1 m² umieszcza się maksymalnie 4 rośliny). Nasiona dość długo kiełkują dlatego najlepiej wykonać rozsadę. Na przełomie marca i kwietnia wysiać po 2-3 nasiona do doniczek o średnicy o 7 cm, na miejsce stałe wysadzać w drugiej połowie maja.  Bezpośrednio do gruntu można sadzić od kwietnia do połowy maja.

 

Szkodnik i choroby

Szpinak rzadko bywa atakowany przez szkodniki. Młode siewki są wrażliwe na wilgoć, w wyniku której mogą wystąpić choroby grzybowe oraz na mączniaka rzekomego szpinaku i wirusa mozaiki ogórka.

MĄCZNIAK RZEKOMY –stosować oprysk miedzianem

 

Tarta jabłkowa

 Pyszna  tarta jabłkowa z jabłek z własnego sadu.

SKŁADNIKI:

opakowanie ciasta francuskiego
5-6 jabłek najlepiej z czerwoną skórką
6 łyżek cukru pudru
sok z cytryny

KREM:

5 łyżek mąki
50 g cukru ( ok 3 łyżki)
250 ml śmietany kremówki
2 jaja
oraz 4-5 łyżek sklarowanego masła

Naczynie na tartę wysmarować masłem i wyłożyć ciastem francuskim. Podpiec ok 15 min w 200 st C
Resztę ciasta francuskiego pociąć na małe paski ok 1,5 cm.

Jabłka umyć ( nie obierać), pociąć na bardzo cienkie półplasterki tak, by skórka była na jednym brzegu.
Zagotować 300 ml wody z cukrem i sokiem z cytryny. Do wrzącego syropu wrzucać partiami  plasterki jabłek i blanszować ok 2 min. Wyjąć i odsączyć.
Paski ciasta francuskiego rozłożyć płasko i układać na nich plasterki jabłek tak, by lekko na siebie zachodziły.Zwinąć w różyczki

Przygotować krem:
Śmietanę ubić z cukrem , wbić jaja, wsypać mąkę, wymieszać. Wylać całość na podpieczony spód , na wierzchu ułożyć jabłkowe różyczki.
Polać sklarowanym masłem
Piec 20 min w 180 st C, potem jeszcze 10 min w 210 st C.

Czosnek – właściwości zdrowotne

 Właściwości zdrowotne czosnku

To warzywo, które ma szereg właściwości zdrowotnych, przede wszystkim działa przeciwbakteryjnie, antyseptycznie i przeciwwirusowo, jest naturalnym antybiotykiem, wzmacnia odporność. Zmniejsza przekrwienie oraz obniża poziom cholesterolu, ma działanie przeciwmiażdżycowe. Obniża ciśnienie krwi.

Zwalcza wolne rodniki , zawiera antyutleniacze, wapń, fosfor, potas, mangan, witaminę C, wszystkie witaminy z grupy B.  Działa pozytywnie na naczynia krwionośne, przez co zabezpiecza nas przed powstawaniem żylaków i pajączków, ma działanie przeciwzakrzepowe. Posiada aminokwas allininę  - aktywny organiczny związek siarki, który fermentując przekształca się a antybakteryjną allicynę, dlatego też jest stosowany przy objawach fermentacji w jelicie.

Czosnek wpływa na śródbłonek naczyniowy, powodując rozkurcz naczyń krwionośnych, zmiękcza ścianki naczyń i sprawia, że krew jest bardziej płynna, dzięki temu pobudza ukrwienie przede wszystkim nóg, naczyń tętniczych, mózgu i ucha wewnętrznego. Zapobiega zawałowi serca i udarowi. Ma działanie odmładzające. 

Czosnek ma też zbawienny wpływ na nasze trawienie.  Jedzenie czosnku może pomóc w zwalczaniu chorób pasożytniczych. Pobudza cały system trawienny, przyspiesza metabolizm.

W okresie jesienno-zimowym warto czosnek wprowadzić do codziennego jadłospisu. Przy różnych infekcjach czy słabszej odporności można stosować domowe specyfiki na bazie czosnku. Popularne i wielce skuteczne jest mleko z masłem i czosnkiem. Ułatwia odkrztuszanie wydzieliny, wzmacnia odporność.

Wyciąg wodny lub alkoholowy z ząbków czosnku- stosuje się w nieżytach jamy ustnej, gardła, oskrzeli, przewodu pokarmowego, chorobach płuc, nadciśnieniu, dolegliwościach artretyczno-reumatologicznych, chorobach skóry, chorobach nowotworowych, przewlekłych biegunach.

Wyciąg winny z ząbków czosnku na bazie białego wina, ma zastosowanie w chorobach nowotworowych i w podeszłym wieku.

Przymoczki nasączone wyciągiem olejowym z ząbków czosnku są pomocne w leczeniu owrzodzeń, oparzeń, odleżyn.

Przy przeziębieniu pomocne są kanapki z drobno posiekanym świeżym czosnkiem, które stosowały jeszcze nasze babcie. Obniżają gorączkę i działają przeciwwirusowo. 

 

Dynia - uprawa

 

Dynia

Dynia ( Cucurbita ) jest rośliną jednoroczną, bardzo popularną, uprawianą dla pięknych i smacznych owoców mających wszechstronne zastosowanie. Przygotowujemy z niej zupy, sosy, ciasta czy kluski. Pyszny jest również dżem z dodatkiem pomarańczy z nutą imbiru. Przepis na dżem znajdziecie tutaj.

Dynia występuje w wielu odmianach, znana jest przede wszystkim dynia zwyczajna, olbrzymia, oraz piżmowa, mająca ciemnopomarańczowy słodki miąższ dynia Hokkaido, czy makaronowa.

Dynia jest warzywem łatwym w uprawie, mająca szereg WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNYCH.

 

Przygotowanie gleby

Dynia nie jest wymagająca w uprawie, ale potrzebuje gleby żyznej, bogatej w próchnicę i składniki pokarmowe. Rośliny nie korzenią się głęboko, dlatego też każdą należy traktować indywidualnie i zaopatrywać w duże ilości materii organicznej. W miejscach uprawy wykopujemy dołek lub rowek o głębokości ok. 30 cm, wypełniając go obornikiem lub kompostem wymieszanym pól na pół z ziemią formując mały kopczyk.

Przygotowanie nasion

Nasiona przeznaczone do wysiewu najlepiej umieścić na wilgotnym, papierowym ręczniku w zamkniętym plastikowym pojemniczku, w ciepłym i przewiewnym miejscu.  Kiełki powinny pojawić się po ok. 2-3 dniach. Ponieważ nasiona dyni mogą kiełkować nieprawidłowo, przy takiej metodzie mamy możliwość wybrania najlepiej podkiełkowanych nasion, które dadzą zdrowe, mocne rośliny.

Dynia źle znosi przesadzanie, dlatego rozsadę najlepiej produkować w pojedynczych doniczkach o średnicy 9 cm. Nasiona można również wysiewać bezpośrednio do gruntu po 10 maja, gleba musi być już wygrzana, gdyż nasiona kiełkują dopiero przy temp 12C.  W chłodniejszej glebie nasiona nie kiełkują tylko łatwo gniją. Nasiona wysiewa się gniazdowo po 2-3 sztuki i przykrywa 1 cm warstwą ziemi.  Kiedy wzejdą pozostawia się jedną najsilniejszą roślinę.

Uprawa

Do prawidłowego wzrostu dynia potrzebuje temp 25°C , wymaga też stanowiska możliwie słonecznego, wilgotnego i w miarę osłoniętego przed wiatrem.  Dynia jest bardziej tolerancyjna w stosunku do niekorzystnego przebiegu pogody niż ogórek i gwarantuje pewne plony.

Gdy rośliny zaczną owocować, podlewamy je w odstępach tygodniowych nawozem najlepiej z żywokostu, którego liście zawierają tyle samo azotu i fosforu co obornik i znacznie więcej niż obornik potasu. Przepis na nawóz znajdziecie tutaj.

Dynia nie znosi świeżego wapnowania i jest wrażliwa na chlor. Najważniejszym zabiegiem pielęgnującym jest podlewanie. Dynia potrzebuje więcej wody niż ogórek i wytwarza też silniejsze systemy korzeniowe. Ważnym zabiegiem jest też bardzo częste spulchnianie gleby.

Miejsce uprawy dyni można również ściółkować, co zapobiegnie w znacznym stopniu wysychaniu gleby oraz zachowa owoce w czystości. Kawałek deski lub podkładka podłożona pod owoce dyni zapewni ochronę przed ślimakami i chorobami grzybowymi.

Dobrym rozwiązaniem pomagającym w podlewaniu są gliniane doniczki wkopane w pobliżu rośliny, które napełnia się wodą. Woda stopniowo przesączając się do gleby zaopatrzy rośliny w wilgoć przy minimalnych stratach na parowanie.

Szkodniki i choroby

MSZYCE – są szczególnie niebezpieczne, gdyż przenoszą wirusa żółtej mozaiki ogórka. Małe ilości usuwamy ręcznie, większe kolonie mszyc opryskujemy naturalnymi preparatami ochrony roślin.

ŻÓŁTA MOZAIKA OGÓRKOWA – choroba wirusowa dyniowatych, która charakteryzuje się żółtymi mozaikowymi plamami na liściach i zahamowaniem wzrostu. Porażone rośliny należy wyrwać i spalić.

ŚLIMAKI – odstraszająco działa ściółka z kory drzew. Zwalczamy ślimaki naturalnymi metodami, zapraszając do ogrodu pożytecznych mieszkańców ogrodu.

 

 

 

 

 

 

NAWOŻENIE GLEBY

 

NAWOŻENIE GLEBY

Aby uniknąć błędów w nawożeniu gleby, ważne jest określenie zawartości pierwiastków w glebie, głównie fosfor, potas, wapno. Analizę próbki gleby można wykonać w Okręgowych Stacjach Chemiczno-Rolniczych, przy miastach wojewódzkich. Opisaną i prawidłowo zapakowaną próbkę można przywieść osobiście lub też wysłać pocztą.

Przygotowując próbkę należy pobrać niewielką ilość gleby z kilku różnych miejsc naszej działki, z wierzchniej warstwy gleby, wymieszać je ze sobą, następnie pobrać ok. 100 g tworząc próbkę właściwą, którą należy wysłać.

W zależności od wyniku zbadanej gleby zastosować można odpowiednie nawożenie.

NAWOZY ORGANICZNE

Do nawozów organicznych zaliczmy różne komposty roślinne oraz obornik, gnojówkę, torf, nawozy zielone.

Aby nawożenie było zbilansowane najlepiej stosować nawożenie obornikiem jak również nawozami mineralnymi. Aby plony warzyw były najwyższe, rośliny muszą mieć w glebie wszystkie potrzebne im pierwiastki pokarmowe -azot, potas, wapń i fosfor.

AZOT-jest potrzebny do wytworzenia masy zielonej

FOSFOR- wpływa na kwitnienie

POTAS- wpływa na wzrost

WAPŃ- bierze udział w budowie rośliny a także neutralizuje zbędne kwasy w glebie

Dzięki zastosowaniu nawozów poprawia się struktura gleby, reguluje bilans wodny oraz poprawia żyzność i urodzajność. Próchnica umożliwia rozwój bakterii i grzybów, które spulchniają glebę, zwiększając pojemność cieplną, co sprzyja wzrostowi systemu korzeniowego roślin.

Obornik

 – jest doskonałym źródłem próchnicy. Świeżym obornikiem nawozimy ziemię jesienią, przekopując niezbyt głęboko, aby umożliwić prawidłowy rozwój mikroflory, która jest niezbędna do wytworzenia próchnicy.

Obornik już przekompostowany można zastosować wiosną lub latem do poplonów, najlepiej do okrywania gleby.

Zamiast obornika zastosowanego jesienią można wzbogacić glebę wiosną stosując torf. Torf rozrzucamy na powierzchni gleby. Nie przekopujemy gleby tylko spulchniamy kultywatorem. Torf można również w późniejszym czasie rozrzucić w międzyrzędziach jako warstwę okrywająca glebę.

Popiół

-do nawożenia nadaje się popiół tylko z węgla drzewnego

Gnojówka

- gnojówkę (jak również wszystkie odchody ptasie, kozie itp.) należy dodawać tylko do pryzmy kompostowej razem z innymi substancjami organicznymi, z którymi razem będzie się rozkładać i zostanie przekompostowana.

Ściółkowanie

-ściółkowanie gleby jest również nawożeniem, gdyż zapewnia glebie wilgotność, zapobiega wysychaniu wierzchniej warstwy, a rozłożona ściółka użyźni glebę.

Nawozy zielone

-w przypadku braku obornika można wysiać w ogrodzie rośliny przeznaczone na nawóz zielony  ( gorczyca, facelia, wyka ozima i żyto, łubin). Wysiewamy je latem na koniec lipca, a przekopujemy późną jesienią.

Wapnowanie

-nawóz wapniowy stosujemy co 2 lata najczęściej jesienią, ale nie należy go mieszać z obornikiem. Można wapnować glebę również wiosną rozsypując nawóz na powierzchni gleby przed jej spulchnianiem.  O braku wapnia w glebie świadczy występowanie niektórych chwastów, np. skrzypu polnego, szczawiu, rdestu czy dziewanny.

ODCZYN GLEBY

Odczyn obojętny- pH  6,5-7,4

Słabo kwaśny – pH 4,6-6,4

Kwaśny – pH poniżej 4,5

Słabo zasadowy – pH 7,5–8

Zasadowy – pH 8,0-8,5

 

Warzywa rosnące na glebach o odczynie obojętnym i zbliżonym do obojętnego :

-prawie wszystkie kapustne

-marchew

-roszponka

-burak

-seler

-cebula

Warzywa rosnące na glebach o odczynie zbliżonym do obojętnego i słabo kwaśnym :

-fasola i groch

-ogórek i pomidor

-sałata

-dynia

-rzodkiew

- rabarbar

-brukselka

-szpinak

 

PASTA Z PIETRUSZKĄ I AVOKADO

 

  

Zielona pietruszka to bogactwo witamin i minerałów. Oprócz dużej zawartości witaminy C (więcej niż cytryna) i karotenu, duża wartość odżywcza pietruszki polega na wyjątkowo wysokiej zawartości soli mineralnych. 

 Natką przyprawia się zupy, surówki, można sporządzić napój pietruszkowy a także pastę:

ü   1 duże awokado lub 2 mniejsze

ü  Pęczek pietruszki

ü  3-4 łyżki soku z cytryny

ü  2 ząbki czosnku

ü  Sól, pieprz

Pietruszkę drobno posiekać, czosnek przecisnąć przez praskę. Awokado rozgnieść widelcem, dodać pietruszkę, czosnek, doprawić sokiem z cytryny, dodać sól i pieprz do smaku. Idealna pasta do smarowania pieczywa lub grzanek, lub do faszerowania np. jajek.

 

Pożyteczni mieszkańcy ogrodu

Jeśli chcemy stworzyć piękny, naturalny, czarodziejski ogród nie możemy zapomnieć o małych mieszkańcach, którzy pomagają nam w uprawach i  w walce ze szkodnikami. Oprócz samych pożytecznych aspektów takiej współpracy, będzie to też wspaniała okazja do pokazania dzieciom piękna przyrody.

Usiądźcie na chwilę w swoim ogrodzie i dajcie się oczarować pięknem, kolorami, ptasią muzyką i odgłosami brzęczenia pszczół. Ale by w pełni cieszyć się i rozkoszować towarzystwem owadów, ptaków, i innych żyjątek, musimy je zaprosić do naszego ogrodu, stworzyć im sprzyjające warunki.

Ptaki 

  zjadają pędraki, gąsienice, ślimaki i mszyce. Aby je zwabić postawmy w ogrodzie poidełka  z wodą, które często mają też dekoracyjną formę, budki lęgowe odpowiednio umocowane na drzewach. Zasadźmy drzewa nie tylko owocowe, ale też gatunki ozdobne, które wiosną dają pożytek owadom, a zimą są pokarmem dla ptaków np. ozdobne jabłonie, krzewy- czeremcha, rokitnik, czarny bez, dzika róża. Niedocenionym krzewem jest również śliwa tarnina. Zapewnia schronienie i pokarm ponad 20 gatunkom ptaków.

Sowy

 są nieocenioną pomocą w walce z nornicami i myszami, dlatego warto uwzględnić również drzewa leśne w projektowaniu ogrodu. Ponadto krzewy iglaste są świetnym miejscem lęgowym dla ptaków śpiewających.

Jeże 

zjadają ślimaki, drutowce i równonogi, krocionogi i rolnice. Należy zapewnić im cichy, spokojny, nieco dziki zakątek, gdzie będą gałęzie, pniaki, liście i konary. W dzień znajdą tu schronienie, a nocą wyjdą na żer, natomiast zimą będą mogły przetrwać w stercie liści.

Nietoperze 

 pożerają mszyce, motyle nocne, chrząszcze, muchy, komary i wiele innych owadów. Wylatują o zmierzchu, zjadają w locie owady latające, z liści drzew i krzewów ściągają larwy owadów. Jeden nietoperz potrafi zjeść 3000 komarów dziennie!!!  

Są bardzo pożyteczne, dlatego też należy zadbać o nie i pozwolić im zamieszkać na naszym podwórku. Kryjówkami nietoperzy są różne zakamarki, dziuple, specjalne, płaskie jak skrzynka na listy  skrzynki lęgowe.

Żaby i ropuchy 

 żywią się ślimakami, równonogami i małymi owadami. Warto zorganizować w ogrodzie nawet niewielką sadzawkę, przy brzegu ułożyć polne kamienie. Takim miejscem na pewno nie pogardzą jaszczurki albo żaby.  Żaba chętnie zamieszka zimą pod kamieniami.

Biedronki 

ich szare larwy niszczą mszyce. Pożyteczne są zarówno larwy jak i osobniki dorosłe. Od czerwca do sierpnia, kiedy pojawia się ich najwięcej, jedna larwa biedronki może zjeść nawet kilkaset mszyc.

Siatkoskrzydłe (np. złotooki) 

 składają jaja na spodniej stronie liści. Zjadają ogromne ilości mszyc, ale też czerwce, miodówki i larwy zwójek.

Baryłkarze 

( rodzaj błonkówek z rodziny męczelkowatych )  niszczą gąsienice wielu szkodników, składając w nich jaja, z których wylęgają się larwy żywiące się tymi gąsienicami.

Bzygowate 

 wyglądem przypominają cienkie osy –składają jaja w koloniach mszyc, którymi żywią się ich larwy. Zwabiają je do ogrodu jasne, otwarte kwiaty np. nagietki.

 Zasadźmy też w ogrodzie różnorodne kolorowe kwiaty, werbenę, budleję, wrzosy, rozchodniki, łąkę kwietną, które będą odwiedzane przez owady zapylające, pszczoły, trzmiele, motyle czy dzienne ćmy z rodziny zawisaków.

 

DOMKI DLA OWADÓW

Nasi mali pomocnicy nie tylko zapylają rośliny, ale też pomagają pozbyć się uciążliwych szkodników.

Aby zwabić do ogrodu owady możemy przygotować dla nich specjalne domki, które nie tylko będą kryjówką dla pszczół, biedronek czy złotookich, ale też atrakcyjną i dekoracyjną formą upiększenia naszego zakątka. Zapewnią schronienie owadom i umożliwią im budowanie gniazd.  Hotele dla owadów są szczególnie pożyteczne wiosną, gdy samiczki owady jaja.

Domki możemy zbudować sami lub też kupić gotowe. Taki domek zawieszamy  w ciepłym i słonecznym miejscu, na wysokości max 1,5 m. Domek zbudowany jest głównie z drewnianych elementów. Nie jest trudny w budowie - wystarczy wiązka suchych, pustych w środku gałęzi np. bzu czarnego lub bambusa. Puste łodygi należy obciąć, papierem ściernym wygładzić ostre i nierówne brzegi, ułożyć i zamocować np. w drewnianej skrzynce po owocach lub też w starej szufladzie. Otwory powinny być skierowane nieznacznie w dół, aby nie dostawała się tam woda.  Aby upiększyć nasz domek, z desek można zbić dwuspadowy daszek i przymocować do jednego z boków domku.

Domek dla owadów możemy też podzielić na „piętra”, przegradzając półeczką, będzie wówczas schronieniem dla rożnych gatunków. Na każdym piętrze należy umieścić inny rodzaj wypełnienia. Mogą to być:

·         Puste gałązki bambusowe lub trzcina o długości ok. 20 cm

·         Cegła dziurawka

·         Słoma lub wiklina (można z przodu zabezpieczyć siatką)

·         Szyszki

·         Gałęzie z nawierconymi otworami

·         Suche liście i kora

 

Każdy rodzaj wypełnienia zwabi innego lokatora. Półka z sianem zwabi skorki, które zjadają mszyce i małe gąsienice. Biedronki zamieszkają wśród szyszek i suchych liści, a pszczoły samotnice szczególnie murarka w małych otworach, trzcinie lub w cegle dziurawce. Trzmiele wybiorą pokoik z suchym sianem, liśćmi  lub mchem. Rośliny zapylane przez trzmiele dają większe plony a ich owoce są smaczniejsze, dlatego dbajmy o naszych małych sprzymierzeńców, sadząc  w pobliżu domku kwiaty, które będą je zwabiać.

NATURALNE ŚRODKI do zwalczania chorób i szkodników

 

NATURALNYMI  ŚRODKAMI do zwalczania chorób i szkodników są: 

GNOJÓWKA

Do przygotowania gnojówki używamy naczyń z tworzywa sztucznego, drewna lub fajansu.

Proces fermentacji trwa zwykle 2-3 tygodnie.  W pierwszym etapie fermentacji naczynie pozostawić otwarte –nie przykryte. Należy przykryć dopiero wówczas, gdy fermentacja ustanie .

Rośliny podlać  lub wykonać  oprysk roztworem rozcieńczonym w proporcji  1:10.

 

WYWAR

Wywary są mniej trwałe od gnojówek, dlatego zaleca się przygotowywać je w mniejszej ilości ( na ok. 5-10 litrów wody) i najlepiej od razu zużyć.

Rośliny rozdrobnić  i moczyć  24 godziny w wodzie.

Powstały osad gotować  w tej samej wodzie na wolnym ogniu ok. 15-20 min, odcedzić. Rozcieńczyć  w proporcji 1:5.

 

WYCIAG (MACERAT)

Suche ziele lub zielone części roślin zalać  wodą  na 12 do 24 godzin, odcedzić

 

NAPAR

Suszone lub świeże rośliny zalać  wrzątkiem, a następnie podgrzewać  przez ok. 15 min na wolnym ogniu nie dopuszczając do wrzenia. Po ostudzeniu płyn odcedzić.

 

WROTYCZ  

Wyciąg z wrotyczu ogranicza występowanie mszyc, gąsienic i mrówek.

150g liści zalać 5 l wody. Opryskiwać nierozcieńczonym.

NASIONA JODŁY   

Wyciąg z nasion jodły odstrasza ślimaki.

3 g nasion zalać 1 l wody i zostawić na 12 godz. Kilkakrotnie opryskiwać ziemię w pobliżu roślin, gdzie żerują ślimaki

SKRZYP POLNY

Zmniejsza występowanie chorób grzybowych ( mączniaka, rdzy, zarazy ziemniaczanej).

Skrzyp stosuje się w postaci wyciągu, wywaru lub gnojówki. Gnojówka ze skrzypu zawiera dużo kwasu krzemowego, wzmacniając rośliny.

Gnojówka: 500g zielonych liści / 5 l wody . Stosować roztwór w proporcji 1:5

 

POKRZYWA

Podczas fermentacji pokrzywy wydzielają się substancje zawierające azot, witaminy, kwas krzemowy oraz białko. Gnojówkę z pokrzywy stosujemy jako środek nawożący i wzmacniający rośliny.

Gnojówka: 10 l wody /1 kg świeżo pociętych pokrzyw (najlepiej bez nasion) .  Mieszać przez 2 tygodnie raz dziennie. Po zakończeniu fermentacji , kiedy nie będzie już widać pęcherzyków na powierzchni roztworu, naczynie przykryć. Stosować roztwór w proporcji 1:10.

 

                      

      ZĄBKI CZOSNKU 

Czosnek ogranicza choroby grzybowe i bakteryjne, odstrasza mszyce i inne owady.

Wywar: 75 g roztartych ząbków zalać 10 l wody gotować  ok. 15-20 min.

Wyciąg 1 : 150g  czosnku zalać 10 l wody na 24 godz,

Wyciąg 2 : 500g czosnku zalać 10 l wody i przetrzymać do początku fermentacji

Do oprysków rozcieńczyć w proporcji 1:10

UWAGA! Do połyśnicy marchwianki nie rozcieńczać !

 

RUMIANEK

Rumianek zastosowany w postaci wywaru wzmacnia rośliny

1/5 szkl surowych kwiatów zalać 1 l wody i zagotować. Ostudzić i przecedzić.

Opryskiwać przez cały okres wegetacji co 2 tygodnie. Aby wzmocnić rośliny można też moczyć nasiona w wywarze ok. 30 min przez siewem.

 

PAPROĆ (narecznicy samczej lub orlicy pospolitej)

Gnojówka z paproci  zwalcza mszyce i czerwce na roślinach ozdobnych w domu.

500g świeżych liści lub 50g suszonych zalać 5 l wody i zostawić do sfermentowania. Opryskiwać roztworem w proporcji 1:10

 

ŻYWOKOST 

Gnojówka zawiera dużą ilość potasu , zalecana jest dla roślin o dużym zapotrzebowaniu na potas.

1kg liści /10 l wody , fermentować ok. 2-3 tygodnie. Używać w proporcji 1:10

 

-

PORADY:

-aby przy opryskiwaniu preparaty dokładnie pokryły powierzchnią liści możemy dodać do nich szarego mydła ( 3 g mydła na 1 litr preparatu) lub też kilka kropel płynu do mycia naczyń

 

PRZECIW CHOROBOM GRZYBOWYM:

·         Na mączniaki –napar z czosnku, macerat z siana, macerat z wrotyczu

·         Na moniliozę wierzchołków pędów wiśni i moreli- napar z chrzanu

·         Na rdzę – macerat z wrotyczu

·         Ochronnie przeciw wszelkim infekcją- odwar ze skrzypu polnego, odwar z rumianku

PRZECIW SZKODNIKOM

·         Na mszyce- macerat z pokrzywy, odwar z rumianku, odwar z rabarbaru, macerat z czosnku, macerat lub napar z cebuli, macerat z ziemniaków, macerat z wrotyczu, napar z piołunu, macerat z tytoniu

·         Na połyśnicę marchwiankę- gnojówka z czosnku, gnojówka z cebuli

·         Na wgryzkę szczypiorkę- napar z rabarbaru

·         Na mączliki lub miseczniki- macerat lub odwar z tytoniu (10 papierosów /1 l wody)

·         Na przędziorki- napar z piołunu, macerat z czosnku, macerat lub napar z cebuli, macerat ze szczawiu, macerat z mniszka, macerat lub gnojówka z wrotyczu

·         Na wszelkie owady gryzące i ssące- napar z krwawnika

·         Na szkodniki gryzące w sadach –napar z liści pomidora

·         Na myszy polne (dla odstraszenia)- gnojówka z bzu czarnego

·         Na mrówki (dla odstraszenia)- gnojówka z piołunu

·         Na bielinka kapustnika – wyciąg z czarnego bzu, oleandra, eukaliptusa.

 

NA WZMOCNIENIE

·         Gnojówka z pokrzywy

·         Macerat z rumianku

·         Odwar ze skrzypu

·         Macerat z wrotyczu

 

  Wiele szkodników można zwalczyć chroniąc ich naturalnych wrogów i usuwając ich rośliny żywicielskie. O pożytecznych mieszkańcach ogrodu przeczytasz tutaj.

Wszystkie wyżej wymienione sposoby ochrony są skuteczne i bardzo polecane, ale przede wszystkim aby uniknąć chorób  należy działać również zapobiegawczo.   Zabiegi ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami to działania zapewniające optymalny rozwój roślin, poczynając od starannej uprawy i pielęgnacji gleby, stosowanie odpowiedniego płodozmianu, prawidłowego nawożenia, podlewania i odchwaszczania.  Wszystkie te zabiegi prowadzą do ograniczenia chorób i szkodników.

Zastosowanie środków chemicznych jest ostatecznością!

Najczęściej powodem schorzeń roślin są czynniki klimatyczne, niesprzyjająca pogoda (przymrozki,  wiatr, nadmierne opady deszczu i gradu,  upały) , a także niewłaściwe stosowanie środków chemicznych. Duże znaczenie ma też przygotowanie gleby,  spulchnienie zapobiegające jej zaskorupieniu,  odpowiednie dostarczenie składników pokarmowych przez umiejętne nawożenie gleby.

Wszelkie niepożądane szkodniki  takie jak  ślimaki, drutowce, pędraki czy rolnice można zwalczać za pomocą specjalnych pułapek i przynęt. Można je zwabić np. połówkami ziemniaków lub marchewki ułożonymi płaską częścią  na powierzchni gleby.